Barddas :: Y Gymdeithas Gerdd Dafod

 
  • Cynyddu maint y ffont
  • Maint ffont diofyn
  • Lleihau maint y ffont
Hafan Newyddion Datganiadau Yn ôl i'r Dref Wen :: Datganiad i'r wasg

Yn ôl i'r Dref Wen :: Datganiad i'r wasg

E-bost Argraffu PDF

Ble mae’r Dref Wen? Ble mae Pengwern? Ble mae Rhodwydd Forlas? Dyma rai o’r cwestiynau mae Myrddin ap Dafydd yn mynd ati i’w hateb yn ei gyfrol gyntaf i Gyhoeddiadau Barddas sy’n edrych ar y canu englynol cynnar yng nghalon yr Hen Bowys yn nhalgylch yr Eisteddfod Genedlaethol eleni.

Ac yntau’n awdur toreithiog i blant ac oedolion ac yn storïwr heb ei ail, yr hyn a wna Myrddin ap Dafydd yn y gyfrol hon yw edrych ar ddaearyddiaeth Canu Heledd a Chanu Llywarch Hen o’r 9fed ganrif, gan bwyso a mesur pam mae eu dylanwad mor gryf ar ein canu o hyd.

Cyflwynir y gyfrol er cof am yr Athro R. Geraint Gruffydd fu farw yn ddiweddarach eleni; yn ôl yr awdur, ‘Ef oedd yn gyfrifol am wneud englynion y Canu Cynnar yn hoff faes fy astudiaeth coleg i mi’. Cawn ein tywys ar daith hanesyddol, wleidyddol sy’n edrych ar werth ac arwyddocâd mythau, gyda bron i 70 o luniau ffotograff lliwgar a mapiau yn dod

Yn y Rhagymadrodd i’r gyfrol mae Myrddin ap Dafydd yn holi ‘Beth oedd y rheswm dros greu’r englynion a rhoi’r geiriau yn ngenau cymeriadau hanesyddol oedd yn fyw ddau gan mlynedd ynghynt? Beth oedd yn digwydd yng Nghymru tua 850 oedd yn galw am ddod â stori teuluoedd cyfnod colledus 600-650 yn ôl i gof gwlad? Ac yna, pam mae’r cymeriadau hyn a’r englynion amdanynt wedi dychwelyd i fod â rhan amlwg yn niwylliant ein gwlad dros fil o flynyddoedd ar ôl iddynt gael eu cyfansoddi?’

Yn ogystal â bwrw golwg cyffredinol ar yr englynion cynnar, mae Myrddin yn mynd ati i edrych yn fanwl ar dair cyfres o englynion o Ganu Heledd a thair cyfres o Ganu Llywarch. Cerddi llawn galar a hiraeth yw cerddi Canu Heledd, ac fe’u cyfansoddwyd yn y 9fed ganrif i gofio am yr ymosodiad ar y teulu brenhinol; lladdwyd Cynddylan, brawd Heledd, a llosgwyd Llys Pengwern (neu ‘Stafell Gynddylan’ fel y’i gelwir). Cerddi galar a hiraeth ydynt ac ar un olwg nid oes un llygedyn o oleuni ynddynt. Ond eto, y maent wedi ysbrydoli cerddi a chaneuon newydd, caneuon fel ‘Y Dref Wen’ gan Tecwyn Ifan sy’n annog y gynulleidfa i ailgyfaneddu lleoedd sydd wedi’u colli.

Wrth gofio’n ôl i’w ddyddiau yn fyfyriwr yn Neuadd Pantycelyn ddiwedd y saithdegau, mae Myrddin yn pwysleisio cymaint roedd caneuon Tecwyn Ifan ar record Yn Ôl i’r Dref Wen yn taro tant. ‘Roedd y cywair lleddf yn gweddu i ysbryd y genhedlaeth yn y Coleg ger y Lli y nosweithiau hynny ... Yn nhymor yr haf, 1977, roedd Stafell Gynddylan a Neuadd Pantycelyn yn un. Mewn ffordd eironig, efallai eu bod yn nes fyth erbyn hyn.’

Manylion Cyhoeddi: Yn Ôl i’r Dref Wen: Golwg ar Ganu Heledd a Chanu Llywarch Hen, Cyhoeddiadau Barddas, Pris £10.95

Dyddiad Cyhoeddi: 18 Gorffennaf

 

Trydar Barddas


Llyfrau Diweddar

Seiniau Barddas

There seems to be an error with the player !

Rhifyn Cyfredol

Beirdd Barddas

aled_lewis_evans.jpg

Pwy sydd yma?

Mae 17 ymwelydd ar-lein