Barddas :: Y Gymdeithas Gerdd Dafod

 
  • Cynyddu maint y ffont
  • Maint ffont diofyn
  • Lleihau maint y ffont
Barddas :: Y Gymdeithas Gerdd Dafod

Rhywbeth i'w Ddweud (gol. Elis Dafydd a Marged Tudur)

E-bost Argraffu PDF

Yn y siopau

Mae’r gyfrol newydd Rhywbeth I’w Ddweud yn llwyfan i amrywiaeth o gyfranwyr bwyso a mesur grym y geiriau gan edrych hefyd ar pa mor greiddiol fu gwleidyddiaeth i’r sîn roc Gymraeg dros y deng mlynedd ar hugain ddiwethaf ac i ba raddau mae’r caneuon hyn wedi herio agweddau’r cyfnod.

Yn eu cyflwyniad, esbonia’r golygyddion Marged Tudur ac Elis Dafydd fod croesdoriad eang o ganeuon, o’r eiconig i’r rhai mwyaf anghyfarwydd, yn y casgliad hwn. Ac mae diffinio cân wleidyddol yn destun trafodaeth ynddi ei hun. Mae yna ddewisiadau amlwg, fel Gwesty Cymru, Geraint Jarman, Gwlad ar Fy Nghefn, Datblygu, ac Yma O Hyd, Dafydd Iwan, ac yna Cyn i’r Lle ‘Ma Gau, gan y Bandana, cân nad yw’n amlwg yn un wleidyddol, ond fel cân wleidyddol y gwelodd Nici Beech hi. Mae dewis Dylan Meirion Roberts / Dyl Mei, sef Talu Bils, Rodney Evans yn profi nad cenedlaetholdeb a’r Gymraeg yw unig destun ein cyfansoddwyr gwleidyddol.

Meddai Marged Tudur ac Elis Dafydd yn eu cyflwyniad:

"Mae’r geiriau‘r caneuon a ddewisiwyd ar gyfer y gyfrol hon yn sicr wedi cyffwrdd â nerf ein cyfranwyr....A dechrau’r drafodaeth yw’r gyfrol hon, nid ei diwedd... Mae angen y drafodaeth er mwyn pwysleisio pwysigrwydd caneuon gwleidyddol fel bod yna awydd ymysg ein cantorion a’n cyfansoddwyr i ysgrifennu caneuon newydd ar adeg pan mae angen inni fynegi’n hunain yn wleidyddol yn fwy nag erioed o’r blaen.”

Ochr yn ochr â phob erthygl, mae geiriau’r gân a drafodir. Dyma restr o'r caneuon dan sylw ac enwau'r awduron sy'n eu trafod:

Gwesty Cymru, Geraint Jarman a’r Cynganeddwyr - Marged Tudur
“Dyma gân sy’n rhoi peltan a gwers wleidyddol bwysig i ni heddiw, fel ag y gwnaeth yn 1979. Dameg o gân yw hi - dameg Gwesty Cymru”.

Tân yn Llyn, Plethyn – Ifor ap Glyn
“Tân symbolaidd yw tân Ann Fychan, nid anogaeth i losgi tai”.

Yma o Hyd, Dafydd Iwan ac Ar Log – Pwyll ap Siôn
“Bu canu protest y 60au a’r 70au yn rhy barod i edrych yn ôl, ac i ymddiheuro a dweud ‘sori ein bod ni yma’. Neges ‘Yma O Hyd’ yw ein bod ni’n gwrthod ymddiheuro”.

Cocaine, Steve Eaves a’i Driawd – Elis Dafydd
“Mae hi’n mynd i’r afael â holl gymlethdodau meddu ar safbwynt gwleidyddol sy’n mynd yn erbyn y status quo”.

Gwlad ar fy Nghefn, Datblygu – Griff Lynch
“Mae hon yn fwy o gri am chwyldro, yn waedd am anhrefn, gan wfftio diflastod y sefydliad Cymraeg”.

Cymru, Lloegr a Llanrwst, Y Cyrff – Hefin Jones
“Ar un wedd, gellir diolch i Weinyddiaeth Amddiffyn Lloegr am ddefnyddio Cymru fel eu maes chwarae, gan na fyddai’r gân wefreddiol hon yn bodoli fel arall”.

Gwyddbwyll, Tystion – Aneirin Karadog
“.. riff sy’n nadreddu drwy’r clustiau a churiadau sy’n ddigon cadarn fel y gellid haeru eu bod wedi eu gwneud o haearn Sbaen, ynghlwm wrth fynegiant gwreiddiol nas clywyd o’r blaen yn Gymraeg”.

Gwreiddiau Dwfn, Super Furry Animals – Casi Wyn
“Ar adegau, mae’r rhythmau a’r symudiad melodaidd yn llusgo fel pe bai’n drosiad cerddorol i gyfleu’r ‘baich’ honedig o gario baner diwylliant Cymraeg gyda chi bob amser”.

Talu Bils, Rodney Evans – Dylan Meirion Roberts
“Rydan ni’n cael mwy o wirionedd am fyw heddiw ac am y byd sydd ohoni mewn un gân a recordiwyd mewn parti, nag rydan ni’n ei gael gan y cyfryngau”

Cyn i’r Lle ‘Ma Gau, Y Bandana – Nici Beech
“..dwi’n ei gosod yn un o ganeuon mwyaf anthemig, cadarnhaol ac eangfrydig ei chyfnod”.

Bydd y sesiynau canlynol yn cael eu cynnal i ddathlu cyhoeddi’r gyfrol :

1/7/17 – 17.10
Tafwyl, Caerdydd, Y Lolfa Lên, mewn partneriaeth â Llên Cymru.
Gwesty Cymru - Marged Tudur ac Elis Dafydd yn holi Geraint Jarman

8/7/17 - 13.30
Gerddi’r Emporiwm , Gwyl Arall, Caernarfon.
Cyn i’r Lle ‘Ma Gau – Nici Beech yn sgwrsio â Gwilym Bowen Rhys, yng nghwmni golygyddion y gyfrol.

9/7/17 – 13.30
Gerddi’r Emporiwm, Gwyl Arall, Caernarfon.
Talu Bils, Rodney Evans  - Dyl Mei yn sgwrsio â’r golygyddion

9/7/17 - 16.30
Wzo Ac Olewydd, Gwyl Arall, Caernarfon.
Tân yn Llyn ac Yma o Hyd -  Marged Tudur ac Elis Dafydd yn holi Ifor ap Glyn a Dafydd Iwan.

9/8/17 – 12.30
Caffi Maes B,  Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn.
Gwlad Ar Fy Nghefn, Datblygu - Griff Lynch yn sgwrsio â Pat Morgan, Datblygu ac Emyr Glyn Williams. Sesiwn yng nghwmni golygyddion y gyfrol.

10/8/17 – 14.00
Ty Gwerin, Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn.
Tân yn Llyn, Plethyn – Sesiwn yng nghwmni Ifor ap Glyn, y gantores Linda Griffiths, awdur y geiriau Ann Fychan, a golygyddion y gyfrol.

£8.95

 

Llif Coch Awst :: Hywel Grifiiths

E-bost Argraffu PDF

Yn y siopau

Yng Ngwyl Gerallt ar 27 Mai, Bydd y Prifardd Hywel Griffiths yn lansio cyfrol o farddoniaeth. Mae Llif Coch Awst yn cynnwys hyd at 70 o gerddi, nifer ohonynt yn ffrwyth digwyddiadau, comisiynau a chystadlaethau. Ac mae ‘Gwe’, awdl fuddugol Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn a’r Gororau yn 2015 ymhlith y casgliad.

Mae nifer o gerddi yn ymwneud â thir a daear Cymru, gyda dogn helaeth ohonynt wedi eu gwreiddio yn ardal Tal-y-bont yng Ngheredigion, lle bu Hywel yn byw tan yn ddiweddar. Ac yntau’n ddarlithydd yn Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear Prifysgol Aberystwyth, gellir dweud bod yna linyn cyswllt rhwng maes ymchwil Hywel fel academydd a rhai llwybrau thematig yn y gyfrol fel yr hinsawdd a’r tywydd. Caiff ei ysbrydoli yn ogystal gan hanes Cymru a chwedlau.

Cerddi caeth yn bennaf sydd yn y gyfrol ond mae yma gerddi penrydd a cherddi ar fydr ac odl hefyd. Mae'n gasgliad cyfoethog ac yn pwysleisio cyfraniad Hywel fel bardd sy'n cael sawl comisiwn i ysgrifennu ar gyfer achlysuron arbennig.

Mae yma ganu cenedlaetholgar, a chasgliad o gerddi a gyfansoddodd Hywel tra’n Fardd Y Mis ar Radio Cymru ym Mehefin 2016, yn ogystal â cherddi sydd wedi eu cyfieithu a dwy gerdd sy’n ymateb yn benodol i weithiau celf. Yn y gyfrol hefyd, cyflwynir cerddi mwy personol eu naws, rhai ohonynt yn deillio o brofiad Hywel fel tad a gwr.

Mae llif, boed yn llif afon, llif meddyliau - a'r rheiny'n gallu bod yn bositif ac yn negyddol, yn ddinistriol ac yn ffynhonnell parhad - yn rhywbeth sydd yn greiddiol i'r casgliad hwn.

Meddai Hywel Griffiths: "Mae'r syniad o berthyn yn thema bwysig yn y gyfrol hon- perthyn i deulu hen a newydd ond hefyd perthyn i ardal a thirwedd a chymunedau. Ers fy nghyfrol gyntaf, Banerog, rwyf wedi priodi a dechrau magu dau o blant, ac wedi bwrw gwreiddiau yng ngogledd Ceredigion ond mae tynfa fy ngwreiddiau yn Sir Gâr yn parhau yn gryf iawn. Trwy hyn oll mae pryder am ddyfodol y perthnasau hynny, oherwydd newid hinsawdd a rhyfel yn gysgod ac yn her trwy'r cyfan."

Ym Mlwyddyn Chwedlau Cymru, ac i gyd-fynd â chyhoeddi’r gyfrol, mae un o gerddi’r gyfrol Lli Ac Archan, wedi ei chynhyrchu ar ffurf poster. Cyfeiria’r gerdd at olion coed a ddaeth i’r amlwg ar draeth Y Borth, Ceredigion a mannau eraill ar hyd arfordir Cymru, yn dilyn stormydd mawr gaeaf 2013-14. Mae tirwedd gorllewin Cymru wedi ysbrydoli chwedlau, straeon, llen gwerin a barddoniaeth gan gynnwys Cantre'r Gwaelod ac ail gainc y Mabinogi - pan mae'r cyfarwydd yn adrodd mai dwy afon oedd yn rhannu Cymru ac Iwerddon ar y pryd - Lli ac Archan - cyn bod y môr yn codi ac yn boddi'r tir.

£8.95

Poster Lli ac Archan £5.95

 

I Wyneb y Ddrycin, Hedd Wyn, Yr Ysgwrn a'r Rhyfel Mawr :: Haf Llywelyn

E-bost Argraffu PDF

Yn y siopau

Ar drothwy coffáu canmlwyddiant marwolaeth Hedd Wyn, dyma gyfrol gynhwysfawr gan Haf Llewelyn sy’n rhoi darlun o fywyd yn ardal Trawsfynydd ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg a dechrau’r ugeinfed ganrif. Mae’r holl erthyglau, lluniau a llythyron sydd wedi eu cynnwys yn yr astudiaeth hon yn croniclo’r profiad o fyw yng nghysgod y Rhyfel Mawr. Yn ogystal â chyflwyno cefndir magwraeth Hedd Wyn, ei hanes yn filwr ifanc, ac yn fardd y Gadair Ddu, mae’r gyfrol yn estyn allan i adrodd hanes aelodau eraill y teulu, a thrwy hynny, gysylltu â’r gymdeithas ehangach yn Nhrawsfynydd a thu hwnt. Daw’r darllenydd i adnabod ei chwaer, Mary a fu’n astudio mewn Coleg Amaethyddol, a helyntion diniwed y ffrindiau Moi Plas ac Ellis yr Ysgwrn, ‘ y tynnwyr coes heb eu hail ’ a hynny ar aelwydydd clòs, cynnes ac mewn cymuned tu hwnt o brysur.

Dyma ddarlun gonest o’r gymdeithas wledig leol ym Meirionnnydd, a hynny drwy gyfrwng elfennau gweledol, yn lluniau o gasgliad helaeth Yr Ysgwrn; Parc Cenedlaethol Eryri a Llyfrgell Genedlaethol Cymru, dogfennau, toriadau papur newydd o’r cyfnod, a dyddiaduron. Atgynhyrchir llawsgrifau o waith Hedd Wyn – englyn a luniodd yn ei arddegau, a drafft o awdl ‘Yr Arwr’, yn ogystal â’r llythyr enwog ‘Rhywle yn Ffrainc.’

Rhennir y gyfrol hardd hon yn 12 pennod, gyda’r olaf yn canolbwyntio ar ymdrech teulu’r Ysgwrn i gadw’r cof am Hedd Wyn yn fyw – ac yn arbennig felly ar gyfraniad Gerald Williams, ei nai. A hithau bellach yn gyrchfan ddiwylliannol arloesol, bydd Yr Ysgwrn yn agor ar ei newydd wedd dros wyliau’r Sulgwyn.

Meddai Haf Llewelyn :

“Rydw i mor falch fod y gyfrol wedi gweld golau dydd, bu’n waith rhai blynyddoedd o ymchwil, ond rydw i wedi mwynhau fy ymweliadau mynych â’r Ysgwrn, a’r sgyrsiau difyr a dadlennol a gefais gyda Gerald Williams a Malo Bampton, am eu ewythr enwog Ellis Humphrey Evans. Mae’n nhw wir yn deulu arbennig, a thrwy eu dycnwch hwy fel teulu, yn bennaf mae’r Ysgwrn yn ddiogel, ac ar fin agor ei ddrysau i groesawu cenhedlaeth newydd eto, fydd yn cael eu swyno gan hanes y bardd o Drawsfynydd.”

Ychwanegodd Naomi Jones, Pennaeth Addysg a Chyfathrebu Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri :

“Mae cysylltiad Hedd Wyn â’r Ysgwrn yn adnabyddus drwy Gymru benbaladr, ond am y tro cyntaf, yn I Wyneb y Ddrycin, ym mlwyddyn canmlwyddiant marwolaeth Hedd Wyn, cawn gyfle i gydnabod bri aelodau eraill o deulu’r Ysgwrn, i gofnodi ffordd arbennig o fyw ac i ddod i adnabod cymeriadau annwyl y teulu a’r gymuned leol. Dyma gyfrol sy’n gaffaeliad i’r Ysgwrn ei hun ac i unrhyw un sydd â diddordeb yn hanes y teulu rhyfeddol hwn.”

Cynhelir noson i lansio’r gyfrol yn nhafarn Yr Eagles yn Llanuwchllyn, nos Iau, y 4ydd o Fai yng nghwmni Haf Llewelyn ac aelodau o Aelwyd Penllyn. A bydd cynrychiolwyr o’r Ysgwrn yn bresennol i drafod y datblygiadau diweddaraf ar drothwy ail agor y ffermdy. Ar wythnos yr agoriad, ar Fai’r 31ain, bydd modd gwrando ar sgwrs rhwng Haf Llewelyn a’r Bardd Cenedlaethol, Ifor ap Glyn yn Yr Ysgwrn, yn crynhoi cefndir y gyfrol hon sy’n gyfraniad gwerthfawr at ddeall pwysigrwydd Hedd Wyn fel bardd, ac arwyddocâd ei fagwraeth ym Meirionnydd.

£10.95
 

Rhifyn 333 :: Gwanwyn 2017

E-bost Argraffu PDF

Yn y siopau bellach ac ar gael ar faes y Brifwyl, y mae rhifyn Gwanwyn 2017 o Barddas. Mae'r rhifyn 56 tudalen hwn yn cynnwys:

Rhifyn 333

Ysgrif ar 'Ginsberg yng Nghymru' gan Tomos Dafydd.
Ysgrif gan Frank Olding ar feirdd Y Fenni a'r Cylch yn y gyfres Cymru'r Beirdd.
Ysgrif gan Iestyn Tyne ar ei wefan 'Casglu'r Cadeiriau'. 
Blas ar gyfrolau newydd Menna Elfyn, Annes Glyn, Hywel Griffiths, Elan Muse a Peredur Lynch.
Cerddi newydd gan T. James Jones, Myrddin ap Dafydd, Dai Rees Davies, Aneirin Karadog, Robert Lacey, John Gwilym Jones, Meirion Jones a Robin Gwyndaf.
Colofn gan Fardd Plant Cymru, Anni Llyn.
Colofn arall o drydargerddi Llion Jones. 
Colofnau amserol gan Ceri Wyn Jones, Siân Northey, Dewi Prysor ac Elis Dafydd.
Beirniadaeth Rhys Dafis ar gystadleuaeth yr englyn.
Adolygiadau gan Dafydd Morgan Lewis a Grahame Davies o Perci Llawn Pobol, Cerddi Moeldrehaearn, Llinynnau a Dagrau Tost.

 

Hel Hadau Gwawn :: Annes Glyn

E-bost Argraffu PDF

Yn y siopau

Mae llenor sy'n adnabyddus fel awdur rhyddiaith, ar fin cyhoeddi ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth.

Mae Hel Hadau Gwawn yn gasgliad hyfryd o dros 60 o gerddi caeth a rhydd sy’n archwilio themâu amser a lle. Yn eu plith mae cerddi personol telynegol yn ogystal â dau ddilyniant arobryn a gipiodd Gadeiriau Eisteddfod Môn a Phontrydfendigaid.

Er yn gyfrol o bwyso a mesur profiadau ac atgofion, mae'r bardd hefyd yn bwrw golwg ar y gymdeithas sydd ohoni ac yn edrych ymlaen yn hyderus drwy lygaid llawn rhyfeddod ei hwyrion a'i hwyresau. Mae dylanwad Ynys Môn a’i magwraeth yno i’w deimlo’n gryf ar y casgliad hwn.

Yn wreiddiol o Frynsiencyn mae Annes wedi ymgartrefu yn Rhiwlas, Bangor ers rhai blynyddoedd. Enillodd y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Casnewydd yn 2004 gyda’i chyfrol o lên meicro Symudliw. Bu’n newyddiadurwraig, yn ymchwilydd radio a theledu, a bu'n gweithio yn y maes cysylltiadau cyhoeddus cyn mynd yn gyfieithydd ar ei liwt ei hun. Bu'n Dderwydd Gweinyddol Gorsedd Beirdd Môn rhwng 2014-2017.

Estynnir gwahoddiad cynnes i bawb i noson lansio Hel Hadau Gwawn yng Nghanolfan Thomas Telford, Ffordd Mona, Porthaethwy ar Ebrill 27 am 7:30 y.h. Bydd lluniaeth ysgafn yn ystod y noson ac adloniant gan yr awdures a'r gantores amryddawn, Manon Steffan Ros.

£7.95

 

Beirdd Bro Eisteddfod Ynys Môn (gol. Cen Williams)

E-bost Argraffu PDF

Yn y siopau

Beirdd Bro Eisteddfod Ynys Môn yw’r bedwaredd yn y gyfres sy’n cyflwyno beirdd bro’r Eisteddfod Genedlaethol. Ceir cyfraniadau gan 17 o feirdd cyfoes Ynys Môn, gyda nifer ohonynt yn cyfrannu’n rheolaidd ar raglen Talwrn y Beirdd ar BBC Radio Cymru. Mae amrywiaeth o gerddi caeth a rhydd rhwng y cloriau, gan feirdd o sawl cenhedlaeth, gyda rhai cerddi personol, ac eraill yn gerddi cyfarch. Mae’r gyfrol yn gasgliad o gerddi sy’n myfyrio ar Ynys Môn ddoe a heddiw.

Yn ôl yr arfer cyflwynir ysgrif ragarweiniol ar draddodiad barddol y dalgylch, ac ar gyfer y gyfrol hon, caiff ei darparu gan Llion Pryderi Roberts. O Frynsiencyn y daw Llion Pryderi yn wreiddiol, ond mae bellach wedi ymgartrefu yn y de ddwyrain ac yn ddarlithydd yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd. Mae’n aelod o dîm talwrn Aberhafren.

Mae’r golygydd Cen Wiliams hefyd yn un o feirdd y gyfrol. Yn enedigol o Ynys Môn, mae Cen wedi gwneud cyfraniad amhrisiadwy i ddiwylliant yr ynys ers blynyddoedd lawer. Mae’n adnabyddus fel bardd a beirniad. Cipiodd Goron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1997, a chyrhaeddodd ei gyfrol ddiweddaraf o farddoniaeth (Eiliadau Tragwyddol, Gwasg y Bwthyn) restr fer categori Barddoniaeth Llyfr y Flwyddyn y llynedd. Mae’n un o gyfranwyr brwd tîm Talwrn Bro Alaw, gyda llawer o’i waith wedi ei ysbrydoli gan fywyd ar yr ynys.

Cynhelir lansiad Beirdd Bro Eisteddfod Ynys Môn yn Neuadd y Dref Llangefni, nos Wener y 19eg o Fai am 7.30 yh.

£7.95

 

Trydar Barddas


Llyfrau Diweddar

Seiniau Barddas

There seems to be an error with the player !

Rhifyn Cyfredol

Beirdd Barddas

aled_lewis_evans.jpg

Pwy sydd yma?

Mae 3 ymwelydd ar-lein