Mawl a Gelynion ei Elynion R. M. Jones Ennillydd Gwobr Ellis Griffith a Buddged Mrs L W Davies 2003/04       Yng nghyfarfod y Bwrdd Celtaidd dyfarnwyd Gwobr Ellis Grffith a Buddged Mrs L W Davies ar gyfer 2003/04 i R M Jones am ei ddwy gyfrol Mawl a'i Gyfeillion (2000) a Mawl a Gelynion ei Elynion (2002). Mae’r gyfrol Mawl a Gelynion ei Elynion yn archwilio’r Traddodiad Mawl Cymraeg yn y cyfnod diweddar. Mae hefyd yn trafod un wedd ar theori gyflawn ynghylch adeiladwaith beirniadaeth lenyddol.   Yn ôl yr awdur, R. M. Jones, un wedd ar yr astudiaeth ddwyran hon ‘yw cysylltu’r athrawiaeth am Sofraniaeth y Sfferau, fel y’i ceid gan Abraham Kuyper a Herman Dooyeweerd yn Amsterdam, â’r athrawiaeth a gyfleir gan amrywiaeth cydlynol y traddodiad Cymraeg’.   Dywedodd y diweddar R. Tudur Jones yntau am ragflaenydd i’r astudiaeth hon (sef Llên Cymru a Chrefydd): ‘Dyma’r llyfr pwysicaf ar ddiwylliant Cymru a gyhoeddwyd oddi ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd ... Ynddo mae’n esbonio, am y tro cyntaf yn Gymraeg, egwyddorion yr athroniaeth Feiblaidd ac efengylaidd honno, a ddatblygwyd yn yr Iseldiroedd gan Abraham Kuyper, Herman Dooyeweerd a’u disgyblion. Er na chafodd y pwyslais hwn fawr sylw yng Nghymru hyd yma (na Lloegr, wrth gwrs!) mae’n haeddu sylw manwl oherwydd dyma’r cyfraniad mwyaf trawiadol er dyddiau John Calfin ei hun i’r ddealltwriaeth efengylaidd o’r berthynas rhwng y ffydd Gristnogol a gwaith diwylliannol dyn ... Dyma’r tro cyntaf i lenyddiaeth unrhyw genedl gael ei thrafod o ben bwy’i gilydd gan aelod o’r ysgol ... Mae’n llawnach na’r un astudiaeth gyffelyb arall ac yn haeddu ei lle gyda chynhyrchion mwyaf disglair yr ysgol hon ... Mae’r llyfr trwyddo’n offeryn amhrisiadwy yn llaw’r sawl sydd am fyfyrio ar ddatblygiad syniadaeth yng Nghymru’.   Dadansoddi Cymhelliad anochel llenyddiaeth a wna’r drafodaeth bresennol. Dangosir perthynas glòs rhwng hynny a’r Traddodiad Mawl Cymraeg. Drwy fyfyrdod gwreiddiol am reidrwydd adeiladwaith llenyddiaeth y mae’n dehongli gwedd bwysig ar natur pob llenydda. Gwneir hynny o flaen cefndir gelyniaethus o ragdybiau Ôl-feirniadaeth ffasiynol. Yn yr ateb cyson a rydd y Traddodiad Cymraeg i’r rheini gwelir llwybr unigryw Cymraeg yn y cyfwng cyfoes.   Yn ystod diwedd yr ugeinfed ganrif aeth ansicrwydd yn ddogma confensiynol mewn cylchoedd deallol. Dangosir yma sut y mae Cymhelliad llenyddiaeth yn herio’r rhagdybiau sgeptig hyn. ISBN 1 900437 53 8 Pris: £14.00